لوگو و هویت بصری ناسا | از کوفته قلقلی تا کِرم!

ناسا و کوفته قلقلی!

چیزی که بعدها با علاقه به آن لقب «کوفته قلقلی» (Meatball) داده شد، طراحی پیچیده و پرجزئیات مودارلی بود. یک کره آبی به نمایندگی از یک سیاره، یک شوِرون (هفتی) قرمز به نماد هوانوردی، و یک فضاپیما که به دور دسته‌ای از ستاره‌های سفید می‌چرخید.

با وجود اینکه این لوگو بسیار محبوب بود، اما در دهه ۱۹۷۰ دیگر یک یادگار از گذشته به حساب می‌آمد. یک طراحی سنگین که با تصویر مدرن و پیشرویی که ناسا می‌خواست از خود به نمایش بگذارد، همخوانی نداشت.

در آن دوران، برای بازبینی و بهبود هویت‌های بصری و ارتباطات آژانس‌های فدرال در ایالات متحده، «برنامه فدرال بهبود طراحی» با حمایت مالی «بنیاد ملی هنر» (NEA) آغاز شد.

این برنامه که در سال ۱۹۶۵ توسط رئیس‌جمهور لیندون بی. جانسون کلید خورده بود، منجر به خلق طراحی‌های نمادینی برای آژانس حفاظت از محیط زیست (EPA)، دویستمین سالگرد استقلال آمریکا، باغ وحش ملی و اداره انرژی فدرال شد و سرانجام در سال ۱۹۷۴ نوبت به ناسا رسید.

هدف این برنامه بهبود توانایی آژانس در برقراری ارتباط داخلی و خارجی، ایجاد یکپارچگی در تمام گرافیک‌های ناسا، صرفه‌جویی در زمان و هزینه، تقویت و نمادسازی یک مسیر مترقی، و دستیابی به «حداکثر ارتباط» برای اهداف برنامه ناسا در تمام ست‌های اداری، نشریات فنی و مدیریتی، وسایل نقلیه و هواپیماها، ساختمان‌ها، تابلوها و بیانیه‌های مطبوعاتی بود.

استودیو طراحی کوچک «دان و بلکبرن» (Danne & Blackburn) که در آن زمان تنها پنج عضو داشت. وظیفه به‌روزرسانی کامل تصویر ناسا را بر عهده گرفت.

لوگوی «کوفته قلقلی» پیچیده بود، بازتولید آن سخت بود و تحت تأثیر کلیشه‌ها و تداعی‌های علمی-تخیلی قرار داشت که به گفته دان (یکی از طراحان)، «از دل «سندروم هوانوردی کلاسیک» بیرون آمده بود. جایی که هیجان و فانتزی بر منطق و واقعیت غلبه می‌کرد.»

لوگوی جدید ناسا

این استودیو مسئول بود تا از طریق یک طراحی جدید، مشکلات بازتولید رنگ‌ها و جزئیات ریز «کوفته قلقلی» را حل کند. این جزئیات اغلب در فرآیند چاپ از بین می‌رفتند یا در شرایط دید سخت، خوانایی خود را از دست می‌دادند.

لوگوی جدید باید از پس چاپ نه‌چندان باکیفیت دولتی برمی‌آمد و در مقیاس‌های مختلف، از بدنه راکت‌ها گرفته تا پچ‌های گلدوزی شده روی لباس، مقاومت می‌کرد.

دان و بلکبرن کار خود را با تمرکز کامل بر سادگی و وضوح آغاز کردند تا یک لوگوی واحد خلق کنند که نشود با آن بازی کرد.

قصد آن‌ها خلق لوگویی بود که نه تنها مدرن، بلکه فوراً قابل تشخیص باشد. پس از بارها آزمون و خطا، ساده‌سازی نمادها و لوگوتایپ‌ها و تلاش برای کارآمد کردن آن‌ها در کاربردهای دو بعدی و سه بعدی، به طرحی رسیدند که برای زمان خود رادیکال بود. یک تایپوگرافی قرمز و شیک از کلمه «NASA» که روح هوانوردی و اکتشافات فضایی را بیان می‌کرد.

حروف با ضخامت خط یکسان و فرم‌های منحنی طراحی شده بودند که حسی از یک جریان پیوسته را القا می‌کرد و به همین دلیل لقب «کِرم» (The Worm) را به خود گرفت.

این لوگو نمادی از سفر به آینده و مسیری رو به جلو به سوی ناشناخته‌ها بود. نبود خط افقی در حرف A، که یک عنصر بحث‌برانگیز بود. به دماغه دو راکت اشاره داشت که به سمت بالا نشانه رفته بودند و یک نیروی محرکه عمودی به لوگوتایپ می‌بخشیدند.

حروف N و S نیز از فرم‌های مشابه و خطوطی با ضخامت یکسان پیروی می‌کردند. این طراحی چیزی فراتر از یک انتخاب تایپوگرافیک بود؛ یک بیانیه گرافیکی جسورانه بود.

لوگوتایپ جدید دقیقاً نقطه مقابل «کوفته قلقلی» بود. «تمیز» و «مترقی» بود. حذف هرگونه عنصر گرافیکی اضافی، مانند ستاره‌ها یا فضاپیمای در حال چرخش، یک حرکت عمدی برای از بین بردن شلوغی، بهبود کاربرد، خوانایی و کاهش هزینه استفاده از آن بود.
این لوگو هم از فاصله دور خوانا بود و هم در اندازه‌های خیلی کوچک، و به راحتی می‌شد آن را در تمام رسانه‌ها به کار برد.

استودیو از همان ابتدا تصمیم گرفت فقط یک راه‌حل را ارائه دهد، اما آن را با انبوهی از مثال‌های کاربردی پشتیبانی کند تا کارایی آن را به اثبات برساند.

تصاویر نشان می‌دادند که لوگو چگونه در طیف وسیعی از موارد استفاده به کار می‌رود.

ایده این بود که نشان دهند این چیزی فراتر از یک لوگوتایپ است، بلکه یک برنامه طراحی هماهنگ و جامع است که برای هدف خود مناسب بوده و کاستی‌های طراحی قبلی را برطرف می‌کند.

جیمز فلچر، مدیر وقت ناسا، در مقدمه کتابچه راهنمای طراحی نوشت که نتیجه کار، چشم‌نواز است و حسی از «وحدت، دقت فناورانه، نیروی محرکه و جهت‌گیری به سوی آینده» را القا می‌کند. «وحدت، فناوری، دستاوردهای پیشگامانه؛ این همان چیزی است که ناسا تماماً درباره آن است.»

جزئیات لوگوی ناسا

دان، لوگوی «کرم» را با فونت هلوتیکا (Helvetica) جفت کرد، زیرا این دو «به خوبی با هم ترکیب می‌شدند». و درست مانند لوگو، هلوتیکا نیز حسی مدرن داشت. استفاده مداوم و در دسترس بودن آن نیز به حل مشکلات هزینه در تولید مواد چاپی کمک می‌کرد.

خوانایی حروف ساده‌شده لوگوتایپ با استفاده از پنتون ۱۷۹ بیشتر هم شد. این رنگ، قرمز-نارنجی‌تری نسبت به قرمز استفاده شده در «کوفته قلقلی» بود و به وضوح روی سفیدی راکت‌ها و شاتل‌ها خودنمایی می‌کرد. علاوه بر این، استفاده از یک رنگ واحد، هزینه‌ها را بیشتر کاهش می‌داد و مشکلات بازتولید در چاپخانه‌های دولتی را محدود می‌کرد.

پس از خلق «کرم»، دان و بلکبرن کتابچه راهنمای استانداردهای گرافیکی را طراحی کردند.

این کتابچه شامل لوگو، پالت رنگی و فونت‌ها بود. باب شولمن نیز به عنوان هماهنگ‌کننده گرافیکی داخلی منصوب شد تا بر اجرای این هویت بصری نظارت کند.

تنش بین نگاه داخلی و خارجی به ناسا و همچنین ارتباطات ضعیف در مورد طراحی جدید، منجر به مقاومت در برابر پذیرش آن شد. ناسا از «مراکز» مستقلی تشکیل شده بود.

اولین خبری که خیلی از این مراکز از تغییر گرفتند. زمانی بود که ست‌های اداری جدید را از دفتر مرکزی تحویل گرفتند! دان و بلکبرن بعدها گفتند که این معرفی سرسری لوگوتایپ جدید، روش آن‌ها نبوده و ترجیح می‌دادند. روایتی استراتژیک‌تر از پروژه داشته باشند تا همه را با خود همراه کنند. این اتفاق بعدها در قالب یک تور در سراسر آمریکا رخ داد که در آن یک نماینده روابط عمومی از ناسا برای هر مرکز یک ارائه برگزار می‌کرد.

«کرم» نزدیک به دو دهه به ناسا خدمت کرد و به بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت این آژانس در برخی از تاریخی‌ترین لحظاتش، از جمله برنامه شاتل فضایی، تبدیل شد.

با این حال، در سال ۱۹۹۲، این لوگو به نفع بازگشت به «کوفته قلقلی» بازنشسته شد. تصمیمی که با ترکیبی از حس نوستالژی و ناامیدی مواجه شد.

بسیاری این را یک گام به عقب و بازگشت به یک هویت سنتی‌تر و کمتر جسورانه می‌دانستند.

با وجود بازنشستگی، «کرم» هرگز از حافظه عمومی محو نشد. طراحی مترقی آن همچنان الهام‌بخش طراحان و علاقه‌مندان به فضا بود. در سال ۲۰۲۰، ناسا بازگشت این لوگو را برای استفاده محدود اعلام کرد و به جذابیت پایدار و جایگاه نمادین آن اذعان نمود.

این لوگو روی راکت فالکون ۹ شرکت SpaceX دوباره معرفی شد. که نمادی از دوران جدید همکاری بخش خصوصی و دولتی در اکتشافات فضایی بود.